ABŞ gizli sənədlərindən faktlar üzə çıxıb: Stiv Cobsun Apple-a qayıdışında CIA-in rolu olub

Stiv Cobsun 1985-ci ildə Apple-dan ayrılmasından sonrakı dövrü ilə bağlı yeni detallar üzə çıxıb. Araşdırmaya görə, Cobsun qurduğu NeXT şirkətinin ayaqda qalmasında ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin — CIA-in böyük həcmli sifarişləri mühüm rol oynayıb.

Cobs Apple-dan ayrıldıqdan sonra NeXT adlı yeni kompüter şirkətini yaratmışdı. Şirkətin hazırladığı bahalı iş stansiyaları ilkin olaraq universitetlər və elmi-tədqiqat müəssisələri üçün nəzərdə tutulurdu. Lakin kommersiya baxımından NeXT gözlənilən uğuru əldə edə bilmirdi.

“The Wall Street Journal”da dərc olunan və Şeron Vaynbergerin yeni kitabına əsaslanan məlumatlara görə, vəziyyəti dəyişdirən əsas müştərilərdən biri CIA olub. ABŞ kəşfiyyat strukturlarının NeXT kompüterlərinə marağı hələ 1986-cı ildə başlayıb.

Məlumata görə, CIA NeXT-dən ən azı 20 min iş stansiyası sifariş etməyi planlaşdırıb. Bu kompüterlərin hansı məqsədlə istifadə olunacağı isə şirkətə tam açıqlanmayıb.

NeXT kompüterləri daha sonra xüsusi avadanlıqla modifikasiya edilərək kəşfiyyat məqsədlərinə uyğunlaşdırılıb. Onlara xüsusi Motorola prosessorları və Intel qrafik həlləri əlavə edilib. Sistemlərin əsas vəzifələrindən biri kəşfiyyat peyklərindən alınan yüksək keyfiyyətli görüntüləri sürətlə emal etmək və paylaşmaq olub.

Modifikasiya edilmiş NeXT sistemlərinin hərbi nəqliyyat təyyarələri ilə CIA-in dünyanın müxtəlif bölgələrindəki məntəqələrinə göndərildiyi bildirilir. Bu kompüterlərdən yaradılan qapalı şəbəkə peyk görüntülərinin demək olar ki, real vaxt rejimində emalına və ötürülməsinə imkan verirdi.

Bu əməkdaşlığın NeXT üçün əhəmiyyəti yalnız texnoloji deyildi. Dövlət sifarişləri maliyyə baxımından çətinlik yaşayan şirkətin fəaliyyətini davam etdirməsinə kömək edib. NeXT-in ayaqda qalması isə sonradan Stiv Cobsun karyerasının ən mühüm dönüş nöqtələrindən birinə çevrildi.

1996-cı ildə Apple NeXT-i təxminən 400 milyon dollara satın aldı və bununla Stiv Cobs Apple-a geri qayıtdı. NeXT-də yaradılmış NeXTSTEP əməliyyat sistemi də Apple-ın gələcək proqram təminatı arxitekturasının əsasını təşkil etdi və onun texnologiyaları sonradan macOS-un formalaşmasında mühüm rol oynadı.

Beləliklə, Stiv Cobsun Apple-dan qovulduğu dövrdə qurduğu və ilk illərdə ciddi kommersiya çətinlikləri yaşayan NeXT-in tarixində ABŞ kəşfiyyat strukturlarının sifarişləri gözlənildiyindən daha mühüm yer tutmuş ola bilər.