AI ilə işdən çıxaran şirkətlər peşman oldu: işçiləri daha aşağı maaşla geri çağırırlar

AI iş yerlərini “udacaq” deyən şirkətlər indi səssizcə geri addım atır. Amma bu dəfə işçilər əvvəlki şərtlərlə yox, çox vaxt daha aşağı maaşla və ya başqa ölkələrdə geri qayıdır.

Forrester-in yeni hesabatı göstərir ki, süni intellektə görə aparılan ixtisarların böyük hissəsi şirkətlərin gözlədiyi nəticəni verməyib. Problem ondadır ki, səhvin qiymətini yenə işçilər ödəyir.

AI ixtisarları niyə geri çevrilir?

Forrester bildirir ki, AI səbəbilə işçi çıxaran şirkətlərin 55%-i bu qərardan peşmandır. Hətta qurum AI ilə əlaqələndirilən ixtisarların yarısının sonradan sakit şəkildə geri qaytarılacağını proqnozlaşdırır.

Forrester-ə görə, AI səbəbilə işçi çıxaran işəgötürənlərin 55%-i bu qərardan peşmandır.

Lakin bu, işçilər üçün tam “xoşbəxt sonluq” deyil. Qayıdan işlər çox vaxt offshore komandalara ötürülür və ya əvvəlkindən xeyli aşağı maaşla təklif edilir.

İşçilərin qorxusu hələ də azalmır

Reuters/Ipsos sorğusuna görə, amerikalıların 53%-i AI-nin evlərində kiminsə işini əlindən alacağından narahatdır. Oxşar narahatlıq Avropada da gündəmdədir.

Software Finder-in 2026 hesabatında da eyni rəqəm görünür: işçilərin 53%-i AI alətlərinin onların rolunu daha az vacib göstərəcəyindən qorxur. Yəni şirkətlər “məhsuldarlıq” deyir, işçilər isə “mənə ehtiyac qalacaqmı?” sualını verir.

Gartner-dən Jackie Swanson bu boşluğu çox dəqiq izah edir: şirkətlərin AI yol xəritəsi var, amma AI-nin insanlara, iş tempinə və gələcək liderlərə təsiri ilə bağlı dürüst planı yoxdur.

Şirkətlər könüllü həll axtarır, Avropa isə qayda qoyur

Bəzi şirkətlər AI keçidini daha yumşaq etməyə çalışır. Məsələn, Ironclad daxildə AI dərsləri keçir, Torani 103 il ərzində ixtisar etmədiyini vurğulayır, Superhuman isə komandalara öz alətlərini seçmək imkanı verir.

Superhuman-ın insan resursları üzrə rəhbəri Kenny Mendes deyir ki, onlar AI tətbiqinə yuxarıdan sərt əmr kimi başlamırlar. Komandalar problemi özləri görür və uyğun aləti özləri seçir, bu da prosesi “xərc azaltma əməliyyatı” kimi göstərmir.

Avropada isə məsələ yalnız idarəetmə tərzi deyil, hüquqi öhdəlikdir. İşçilərin işini ciddi dəyişən qərarlardan əvvəl onları məlumatlandırmaq və məsləhətləşmək tələb olunur.

2028-dən sonra səhv AI qərarları baha başa gələ bilər

Directive 2025/2450 Avropa Works Councils qaydalarını yeniləyir və 1 yanvar 2028-dək üzv ölkələrin qanunvericiliyinə daxil edilməlidir. Yeni qaydalar qərar qəbul edilməzdən əvvəl işçilərlə vaxtında və real qiymətləndirməyə imkan verən formada məsləhətləşmə tələb edir.

Bu dəfə qaydaların arxasında ciddi maliyyə sanksiyaları da olacaq. Cərimələrin hesablanmasında şirkətin dövriyyəsi nəzərə alınacaq, yəni böyük texnologiya nəhəngləri üçün bu, simvolik xəbərdarlıq olmayacaq.

Bu mənzərə iki fərqli yanaşmanı göstərir: ABŞ-da şirkətlər AI-nin iş yerlərinə təsirini işçilərə nə qədər açıq deməli olduqlarını müzakirə edir. Avropa isə artıq “nə vaxt deməli, necə məsləhətləşməli və səhv etsən nə qədər ödəməlisən?” suallarına cavab axtarır.

Nəticə: AI ixtisarları şirkətlər üçün düşündükləri qədər sadə qənaət yolu olmadı və gələcəkdə ən ağıllı strategiya insanları əvəz etmək yox, onları AI ilə daha güclü etmək olacaq.