14:11
Avropa İttifaqı müəllimlər üçün süni intellekt və dezinformasiya rəhbərliyini yeniləyib
Avropa Komissiyası müəllim və təhsil işçiləri üçün dezinformasiyaya qarşı mübarizə və rəqəmsal savadlılıq təlimatlarını yeniləyib. İlk dəfə 2021–2027-ci illəri əhatə edən “Rəqəmsal Təhsil Fəaliyyət Planı” çərçivəsində hazırlanmış sənədə bu dəfə generativ süni intellekt (GenAI), sosial mediaya asılılıq və influencer fenomeni ilə bağlı yeni bölmələr əlavə olunub.
Yenilənmiş təlimat Avropa Komissiyasının Təhsil, Gənclər, İdman və Mədəniyyət Baş Direktoratı tərəfindən 4 iyun 2026-cı ildə rəsmən dərc edilib. Komissiya daha əvvəl, 5 mart 2026-cı ildə dörd təlimat toplusundan ibarət geniş paketi elan etmişdi. Həmin paketdə rəqəmsal savadlılıq və dezinformasiya ilə bağlı təlimat da yenilənənlər arasında idi.
Nə dəyişdi?
Yenilənmiş sənəddə ən diqqətçəkən yeniliklərdən biri “prebunkinq” yanaşmasının vurğulanmasıdır. Bu üsul şagirdlərə aldadıcı məlumatla qarşılaşmazdan əvvəl onun yayılma mexanizmlərini tanımağı öyrətməyi hədəfləyir. Bundan başqa, təlimatda dərs planları, yenilənmiş lüğət, GenAI'in dezinformasiyaya təsiri, sosial mediadan asılılıq və məktəb rəhbərliyi üçün tövsiyələr də yer alıb.
“Better Internet for Kids” platformasının 10 mart 2026-cı il tarixli icmalında bu dəyişikliklərin praktik aspektləri də qeyd olunub. İcmala görə, yeni materiallar sinifdə istifadə üçün hazırlanmış dərs planları, onlayn təhlükəsizlik resursları və kiberzorakarlıqla bağlı əlavə sənədləri əhatə edir.
Məktəblər və edtech şirkətləri üçün nə deməkdir?
Avropa Komissiyası vurğulayır ki, bu təlimat məcburi tələb deyil, tövsiyə xarakteri daşıyır. Yəni məktəblərin və təhsil texnologiyaları şirkətlərinin dərhal yeni qaydalara uyğunlaşması tələb olunmur. Bununla belə, sənəddəki istiqamətlər təhsil proqramlarının planlaşdırılması, müəllim hazırlığı və onlayn təhlükəsizlik siyasətləri üçün yeni bir çərçivə təqdim edir.
Edtech şirkətləri üçün ən böyük mesaj budur: məhsulların istifadə olunduğu təhsil mühitini başa düşmək vacibdir. Təlimatda vurğulanan suallar — şagirdlərin tənqidi düşüncə bacarıqları, AI ilə bağlı risklərin izahı və müəllim nəzarətinin dəstəklənməsi — texnologiya qərar verərkən nəzərə alınmalıdır.
Xülasə, 2026-cı il yeniləməsi rəqəmsal savadlılıq təlimatlarını GenAI dövrünün tələblərinə uyğunlaşdırır. Prebunkinq, influencer dinamikası və məktəb rəhbərliyi kimi mövzuları özündə birləşdirən sənəd müəllimlərə şagirdlərin rəqəmsal bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün daha aktual bir çərçivə verir.