Duke Universiteti: Süni İntellekt Mürəkkəb Sistemlərin Sadə Qanunlarını Kəşf Edir

Mürəkkəb sistemlərin sadə qanunları kəşf edilir

Duke Universitetində hazırlanmış yeni süni intellekt (AI) mürəkkəb sistemlərin davranışını anlamaqda inqilabi addım atıb. Bu AI minlərlə dəyişəni kompakt və sadə tənliklərə çevirərək sistemlərin zamanla necə dəyişdiyini öyrənir.

Fizika və biologiyadan iqlim elminə qədər geniş tətbiq

Yeni metod fizika, mühəndislik, iqlim elmləri və biologiya kimi sahələrdə qeyri-xətti sistemləri az sayda mənalı dəyişənə endirir. AI modelləri əvvəlki maşın öyrənmə üsullarından 10 dəfə kiçikdir, bu da onları daha anlaşılan və effektiv edir.

Tədqiqatın aparıcıları və dəstəkləyiciləri

Boyuan Chen və Sam Moore tərəfindən aparılan tədqiqat General Robotics Lab tərəfindən həyata keçirilib və Milli Elm Fondu, Army Research Laboratory, Army Research Office və DARPA kimi təşkilatlar tərəfindən dəstəklənir. Nəticələr 2025-ci ilin dekabrında npj Complexity jurnalında dərc olunub.

Sadə modellərlə mürəkkəbliyi anlamaq

AI dinamik sistemlərin sabit vəziyyətlərini və cazibə nöqtələrini müəyyən edir, ən mənalı dəyişənləri seçərək sistemləri sadələşdirir. Bu, ənənəvi tənliklərin olmadığı hallarda belə mürəkkəb sistemlərin öyrənilməsini mümkün edir.

Gələcək perspektivlər

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu AI eksperimental verilənləri analiz etməklə yanaşı, gələcəkdə eksperimental dizaynı optimallaşdıra və video, audio, bioloji siqnallara tətbiq edilə bilər. Bu isə elm və texnologiyada yeni imkanlar açır.

Boyuan Chen qeyd edir: “Elmi kəşflər həmişə mürəkkəb proseslərin sadələşdirilmiş təsvirlərinə əsaslanıb.” Sam Moore isə əlavə edir: “Dinamik sistemlər üzrə mütəxəssis üçün bu strukturları tapmaq yeni mənzərənin işarələrini kəşf etmək kimidir.” Bu yanaşma fizikanı əvəz etmək deyil, onu daha da gücləndirmək məqsədi daşıyır.