Giraffe Bio yeni mədən açmadan mis hasilatını artıran maddələr hazırlayır

    Dünyada mis qıtlığı riskinin artdığı bir vaxtda “Giraffe Bio” startapı işləyən mədənlərdən daha çox metal çıxarmaq üçün biomolekullar hazırlayır. Şirkət hər mədənin mineral tərkibinə uyğun xüsusi maddələr yaradır. Məqsəd yeni mədən açmadan hasilatı artırmaqdır. Proqnozlara görə, 2040-cı ildə mis təklifi tələbdən 25 faiz az qala bilər.    Süni intellekt (AI) məlumat mərkəzlərinin sürətlə çoxalması və elektrik enerjisindən istifadənin genişlənməsi misə tələbatı artırır. Mədən sənayesi hasilatı əsasən yeni yataqlar açmaqla yüksəldir. Ancaq bu proses həm baha başa gəlir, həm də nəticəsi əvvəlcədən bilinmir. Potensial mədən layihələrinin yalnız 0,3 faizi uğurlu olur. Digər biotexnologiya şirkətləri filiz qalaqlarında mikroblardan yararlanır. “Giraffe Bio” isə hazır biomolekulları birbaşa işləyən istehsal prosesinə əlavə edir.    “Giraffe Bio”ya görə, bu texnologiya mis hasilatını 5 faizə qədər artıra bilər. Mədən şirkətləri üçün hasilatdakı əlavə 1 faiz və ya 2 faiz artım belə ciddi nəticə sayılır. Şirkət texnologiyanı laboratoriyadan mədənlərə çıxarmaq üçün 6,4 milyon dollar (təxminən 10,88 milyon manat) ilkin investisiya cəlb edib. İnvestisiya turuna “Orion Industrial Ventures” rəhbərlik edib. “BHP Ventures”, “Twynam”, “Air Capital” və “Baruch Future Ventures” də sərmayə qoyub.    Startap biomolekulları birbaşa mədən sahəsində bakteriyaların köməyi ilə hazırlamır. Xüsusi mikroblar bioreaktorda, yəni şəraiti idarə olunan istehsal qurğusunda yetişdirilir. Həmin mikroblar lazım olan birləşmələri hazırlayır, sonra bu maddələr mədənin istehsal prosesinə əlavə olunur. Beləliklə, çətin mədən şəraitində mikrobları canlı saxlamağa ehtiyac qalmır.    Hazırlanan birləşmələr flotasiya adlanan ayırma prosesində işlədilir. Bu zaman filiz su vannasına salınır. Kimyəvi maddələr faydalı mineralları səthə qaldırır, tullantılar da dibə çökür. “Giraffe Bio”nun maddələri misə daha dəqiq bağlandığı üçün itki azalır. Şirkət arsen kimi arzuolunmaz maddələrə bağlanaraq onları dibə çökdürən birləşmələr də hazırlayır.    Texnologiya yalnız mis üçün deyil və hər mədənin mineral tərkibinə uyğunlaşdırıla bilər. Şirkət eyni üsulu qızıl və gümüş hasilatında da işlətməyi planlaşdırır. Bundan başqa, flotasiya zamanı işlədilən zəhərli kimyəvi maddələri biomolekullarla əvəz etmək istəyir. Beləliklə, mədənlər hazırkı avadanlığı dəyişmədən daha çox faydalı metal çıxara və ətraf mühitə dəyən zərəri azalda bilər.