Tarixdə ilk dəfə: Ayın cənub qütbünə superkompüterli FLIP roveri göndərilir

Ay missiyasında yeni texnoloji mərhələ

2026-cı ilin sonlarında Astrolab şirkəti Griffin-1 missiyası çərçivəsində Ayın cənub qütbünə FLIP adlı pilotsuz roverini göndərməyə hazırlaşır. Bu rover yalnız Ay səthində yüzlərlə kilometr məsafə qət etməyə qadir deyil, həm də üzərində Hewlett Packard Enterprise-in (HPE) Spaceborne Computer-4 adlı yüksək performanslı superkompüteri daşıyacaq.

Spaceborne Computer-4: Ayda ilk superkompüter

HPE tərəfindən hazırlanmış bu superkompüter Ayda ilk dəfə yüksək hesablama gücünü və süni intellekt imkanlarını nümayiş etdirəcək. Kompüter yüngül, kompakt, fan-siz və öz-özünə işləyən dizayna malikdir. O, FLIP roverinin soyutma sistemi ilə birləşdiriləcək və enerji batareyalarla yanaşı, roverdə quraşdırılmış günəş panelləri vasitəsilə təmin olunacaq. Yaddaş üçün KIOXIA şirkətinin SSD-ləri istifadə olunacaq.

Süni intellekt və lokalizasiya texnologiyası

Superkompüterdə GPU və süni intellekt funksiyaları mövcuddur. NASA-nın Jet Propulsion Laboratory (JPL) tərəfindən hazırlanmış lokalizasiya proqramı Ayda GPS olmadan mövqeyin müəyyən edilməsini təmin edəcək. Bu proqram Marsda da istifadə olunub və Ayda ilk dəfə tətbiq olunacaq. O, yaddaşda saxlanılan xəritə ilə yerli relyefin xüsusiyyətlərini müqayisə edərək roverin mövqeyini müəyyənləşdirəcək və təhlükəli kraterlərdən uzaq durmasına kömək edəcək.

Griffin-1 missiyasının tərkib hissələri

FLIP roverindən əlavə, missiyada Astrobotic şirkətinin CubeRover adlı kiçik pilotsuz roveri, LandCam-X optik naviqasiya sistemi və Nanofiche GLPH (Galactic Library to Preserve Humanity) adlı insan tarixinin kiçik arxivi də iştirak edəcək. Griffin-1 missiyası NASA-nın CLPS (Commercial Lunar Payload Services) proqramı çərçivəsində həyata keçirilir.

İnsan həyatına təsiri və gələcək perspektivlər

Ayın sərt şəraitində işləyəcək bu superkompüter kosmik tədqiqatlarda yeni imkanlar açacaq. Süni intellektin Ayda tətbiqi gələcək insan missiyalarında robotların və avtonom sistemlərin effektivliyini artıracaq. Hələlik AI-nin dəqiq tətbiqləri tam məlum olmasa da, bu texnologiyanın kosmosda geniş istifadə olunacağı gözlənilir.

Astrolab və Hewlett Packard Enterprise-in birgə səyləri Ayda texnoloji sərhədləri genişləndirir və insanlığın kosmosa baxışını dəyişdirir. FLIP roveri və onun superkompüteri gələcəyin kosmik missiyalarında mühüm rol oynayacaq.