Mastercard araşdırması: gənclərin 79%-i məhsullar haqqında məlumat axtarmaq üçün süni intellektdən istifadə edib

Mastercard şirkəti süni intellektin insanların məhsulları tapmaq, alış qərarları vermək və ödəniş etmək üsullarını necə dəyişə biləcəyinin araşdırıldığı yeni «Alış-verişin və ödənişlərin gələcəyinin qısa tarixi» (A Short History of the Future of Shopping and Payments) hesabatını dərc edib. Hesabatın əsasını təşkil edən araşdırma çərçivəsində 13 bazarda 13–18 yaşlı gənclər və onların valideynlərindən ibarət 13 000 cütlük arasında sorğu keçirilib. Əldə olunan məlumatlara əsasən, gənclərin 79%-i və valideynlərin 70%-i son bir ildə məhsullar haqqında məlumat axtarmaq üçün süni intellektdən istifadə edib.

Mastercard-ın araşdırması həmçinin süni intellektin adi alış-veriş prosesinin bir hissəsinə çevrildiyini göstərir. Gənclərin 62%-i və valideynlərin 49%-i ayda ən azı bir dəfə məhsullar haqqında məlumat axtarmaq üçün süni intellektdən istifadə edir. Gənclərin 61%-i onların adından alış-veriş prosesini idarə edə bilən kompleks süni intellekt köməkçisindən istifadə etməyə müəyyən dərəcədə hazır olduğunu bildirir. Valideynlərin təxminən 67%-i övladlarının nəslinin süni intellekt vasitəsilə alış-veriş edərkən özlərindən daha rahat olacağını düşünür.

Süni intellekt məlumat axtarışından alış-veriş etməyə keçdikcə sərhədləri istifadəçilər müəyyən edəcəklər

Hesabatda süni intellektin insanlara yalnız məhsulları tapmaqda və variantları müqayisə etməkdə kömək etmədiyi, həm də onların adından hərəkətlər etdiyi agent əsaslı kommersiyanın formalaşması nəzərdən keçirilir. Bu dəyişiklik üç nöqteyi-nəzərdən təhlil olunur: istehlakçıların alış-veriş təcrübəsi, pərakəndə satıcıların müştərilərlə münasibətləri və ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün zəruri olan etimad infrastrukturu.

Məsələn, süni intellekt agenti aviabiletlərin variantlarını müqayisə edə və ya ərzaqların müntəzəm alınması üçün səbət hazırlaya bilər. Onun növbəti addımı ataraq alışı tamamlayıb-tamamlaya bilməyəcəyi istifadəçinin verdiyi icazələrdən asılı olacaq.

Hesabata əsasən, agent əsaslı kommersiyanın daha geniş yayılması istehlakçıların dəqiq nəzarətinin qorunub saxlanılmasının mümkün olub-olmayacağından asılı olacaq. Bu, süni intellekt agentinin kimin adından hərəkət etdiyinin yoxlanılmasını, dəqiq xərc limitlərinin müəyyənləşdirilməsini və əlavə təsdiqin nə vaxt tələb olunduğuna istifadəçilərin özlərinin qərar verə bilməsini nəzərdə tutur. İstehlakçılar həmçinin səhv və ya gözlənilməz tranzaksiya baş verəcəyi halda nə olacağını aydın şəkildə anlamalıdırlar.

Pərakəndə satıcılar üçün yoxlanıla bilən məlumat getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb edir

Süni intellekt agentləri istehlakçıların adından variantları qiymətləndirməyə başladıqca, pərakəndə satıcılar da məlumat təqdim etməyə yanaşmalarını dəyişməli olacaqlar. Qiymət, məhsulun mövcudluğu, çatdırılma və geri qaytarma şərtləri haqqında məlumatlar getdikcə daha çox süni intellekt agentləri üçün əlçatan olmalı, məhsulların xüsusiyyətləri və ekoloji cəhətdən təmiz olması barədə iddialar isə yoxlanıla bilən məlumatlarla əsaslandırılmalıdır.

Mastercard-ın hesabatında ödəniş prosesində etimadın rolu da vurğulanır. Ödəniş məlumatlarının qorunması ilə yanaşı, bu, süni intellekt agentinin həqiqiliyini yoxlamaq və onun konkret tranzaksiyanı həyata keçirmək səlahiyyətinə malik olduğunu təsdiqləmək imkanını nəzərdə tutur. Bu, istehlakçının adından edilən alışların onun müəyyənləşdirdiyi limit və icazələrdən kənara çıxmamasını təmin etməyə kömək edir.

Araşdırma haqqında qeyd: Onlayn araşdırma Mastercard-ın sifarişi ilə Opinium şirkəti tərəfindən 2026-cı ilin iyun–iyul aylarında Bolqarıstan, Çexiya, Fransa, Almaniya, İsrail, İtaliya, Niderland, Norveç, Polşa, Rumıniya, İspaniya, İsveç və Birləşmiş Krallıqda aparılıb.