IBM Financial Integrity Day: süni intellekt və intellektual texnologiyalar maliyyə infrastrukturunun qorunmasına yanaşmaları necə dəyişir

30-31 oktyabr tarixlərində IBM və R.I.S.K. Company Azərbaycanda IBM Financial Integrity Day tədbirini keçirdilər. Basqal Resort & Spa-da baş tutan tədbir dövlət və maliyyə rəqəmsal sistemlərinin kibertəhdidlərdən və fırıldaqçılıqdan qorunmasına həsr olunmuşdu. İştirakçılar ödənişlərin təhlili üçün süni intellekt və maşın öyrənməsinin tətbiqini, rəqəmsal identikliyin və istifadəçi cihazlarının qorunmasını, eləcə də sirlərin və kritik əhəmiyyətli giriş məlumatlarının idarə edilməsini müzakirə etdilər. Proqramın mərkəzində IBM-in üç həlli dayanırdı: fırıldaq əməliyyatlarını aşkarlamaq üçün Safer Payments, istifadəçiləri və cihazları qorumaq üçün Trusteer və sirlərin mərkəzləşdirilmiş idarə edilməsi üçün HashiCorp Vault.

Tədbiri R.I.S.K. Company-nin məhsul meneceri İsmayıl Süleymanov açdı. O, iştirakçıları salamladı və görüşün əsas mövzularını qeyd etdi. Daha sonra IBM Automation-ın Mərkəzi Asiya və Qafqaz regionu üzrə baş satış meneceri Aleksey Prasolov IBM-in hibrid bulud platformaları, avtomatlaşdırma və təhlükəsizlik sahəsində texnoloji prioritetlərini təqdim etdi.

HashiCorp Vault: sirlərin və girişin idarə edilməsi

Çıxışı çərçivəsində A. Prasolov HashiCorp-un alınmasından sonra IBM portfelinin inkişafından danışdı. HashiCorp Vault, xüsusilə, tətbiqlər və infrastruktur sistemləri tərəfindən istifadə olunan parolların, API açarlarının, sertifikatların və digər sirlərin mərkəzləşdirilmiş şəkildə idarə edilməsi üçün nəzərdə tutulub. Vault-un əsas imkanlarından biri statik giriş məlumatlarından dinamik giriş məlumatlarına keçiddir. Sistem məhdud etibarlılıq müddəti olan müvəqqəti giriş məlumatları verə və onları avtomatik yeniləyə bilər. Bu, ələ keçirilmiş sirrin infrastruktura giriş üçün istifadə oluna biləcəyi müddəti qısaldır və parolların və açarların dəyişdirilməsi üzrə əl əməyinin həcmini azaldır.

Proqram koduna təsadüfən düşmüş sirləri aşkarlamaq üçün Vault Radar da təqdim edildi. Terraform isə infrastrukturun yerləşdirilməsini və idarə edilməsini avtomatlaşdırır. Bundan əlavə, IBM-in imtiyazlı girişin idarə edilməsi, identifikasiya, məlumatların qorunması və infrastrukturun monitorinqi üçün həllərinə qısaca nəzər salındı.

IBM Safer Payments: tranzaksiyaların real vaxt rejimində təhlili

Solidity şirkətinin texniki memarı Sergey Sopronyukun çıxışı maliyyə fırıldaqçılığına qarşı mübarizənin praktiki aspektlərinə həsr olunmuşdu. O vurğuladı ki, antifrod sisteminin tətbiqi proqram təminatının quraşdırılması ilə məhdudlaşmır: həll bankın infrastrukturuna inteqrasiya edilməli, onun biznes proseslərini nəzərə almalı və əməliyyatların lazımi sürətlə emalını təmin etməlidir.

Tranzaksiya təhlil edilərkən yalnız məbləğ və göndərənlə alıcının rekvizitləri deyil, həm də əməliyyatın vaxtı, müştərinin fəaliyyət tarixçəsi, cihazın xüsusiyyətləri, IP ünvanı, geolokasiya və davranış əlamətləri nəzərə alınır. Onun sözlərinə görə, IBM Safer Payments layihələrində istifadə olunan atributların sayı 200-300-dən 500-600-ə yüksəlib.

Fırıldaqçı qruplar bank tətbiqlərindəki və ödəniş mexanizmlərindəki dəyişikliklərə uyğunlaşırlar, buna görə də əvvəlcədən müəyyən edilmiş qaydalar kifayət etmir. Maşın öyrənməsi müştərilərin adi davranışından kənarlaşmaları aşkarlamağa kömək edir. Lakin süni intellekt öz-özlüyündə səmərəliliyə zəmanət vermir. S. Sopronyuk problemlər sırasında ilkin məlumatların keyfiyyətini, nəticələrin şərh edilməsinin mürəkkəbliyini və fırıldaqçılıq ssenariləri dəyişdikcə modellərin dəqiqliyinin azalmasını qeyd etdi. Qazaxıstandakı layihələrdən birində eyni vaxtda işləyən çoxsaylı modellər tranzaksiyaların emalını ləngidirdi. Təhlil göstərdi ki, onların bir hissəsini funksionallıq itkisi olmadan sadə qaydalarla əvəz etmək mümkündür.

Vahid platforma və modellərin birləşdirilməsi

IBM Safer Payments müxtəlif ödəniş kanallarında fırıldaqçılığın aşkarlanması və qarşısının alınması üçün nəzərdə tutulub. Platforma təkcə maliyyə tranzaksiyalarını deyil, həm də qeyri-maliyyə hadisələrini — məsələn, qeydiyyat, avtorizasiya və bank xidmətlərinə qoşulma zamanı istifadəçinin hərəkətlərini təhlil edir. Prosessinq məlumatları əməliyyat tarixçəsi, cihazların xüsusiyyətləri, IP ünvanları və coğrafi parametrlərlə tamamlanır. Sessiyaların monitorinqi alətləri ilə inteqrasiya əməliyyatla bağlı qərar qəbul edilməzdən əvvəl riski qiymətləndirməyə imkan verir.

Platformaya hesabat və insidentlərin idarə edilməsi alətləri daxildir, o, qaydaları tənzimləməyə, məlumat mənbələrini qoşmağa, sanksiya siyahıları ilə işləməyə və maşın öyrənməsi modellərindən istifadə etməyə imkan verir. Python və TensorFlow ilə inteqrasiya dəstəklənir, qrafik interfeys isə analitiklərə antifrod sistemini müstəqil şəkildə inkişaf etdirmək imkanı verir.

Təqdimat zamanı Decision Tree, Boosted Trees, Random Forest həlləri, neyron şəbəkələri və logistik reqressiya da nəzərdən keçirildi. Qərar ağacları daha sürətlidir və şərh edilməsi daha asandır, Random Forest və neyron şəbəkələri isə daha mürəkkəb qanunauyğunluqları aşkarlayır, lakin əlavə resurslar tələb edir.

Qeyd edildi ki, bütün ödənişlər və fırıldaqçılıq sxemləri üçün universal model mövcud deyil: alqoritmlər əməliyyatların və məlumatların xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla seçilir və mütəmadi olaraq yenidən öyrədilir. Maşın öyrənməsini, analitik qaydaları və mütəxəssislərin təcrübəsini birləşdirən yanaşma ən səmərəli hesab olunur. Məruzəçi miqyaslandırma nümunəsi kimi sistemin 60-dan çox maşın öyrənməsi modelindən istifadə etdiyi və orta emal müddəti 150 millisaniyədən az olmaqla saniyədə təxminən 1500 tranzaksiyanı emal etdiyi regional layihələrdən birini göstərdi. Sifarişçinin adı açıqlanmadı.

IBM Trusteer: rəqəmsal identikliyin qorunması

Daha bir texniki təqdimat istifadəçi cihazlarının təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi və ələ keçirilmə əlamətlərinin aşkarlanması üçün nəzərdə tutulan IBM Trusteer həllinə həsr olunmuşdu. Tranzaksiyaları təhlil edən Safer Payments-dən fərqli olaraq, Trusteer müştərinin maliyyə xidmətinə müraciət etdiyi cihazı qiymətləndirir. Həll proqram mühitini və şəbəkə bağlantısını təhlil edir, zərərli proqram təminatını və emulyatorlardan istifadəni aşkarlayır, IP ünvanının reputasiyasını yoxlayır və coğrafi parametrləri nəzərə alır. Məlumatların toplanması bankın mobil tətbiqinə inteqrasiya olunan SDK vasitəsilə təmin edilir.

Trusteer-in mühüm komponentlərindən biri davranış biometrikasıdır. Sistem istifadəçinin tətbiqlə qarşılıqlı əlaqəsinin xüsusiyyətlərini, o cümlədən mətn yığma tərzini və sürətini təhlil edir. Adi davranış profilindən kənarlaşmalar cihazdan hesab sahibinin deyil, başqa şəxsin istifadə etdiyini göstərə bilər.

Trusteer sosial mühəndislikdən istifadə edilən fırıldaqçılığı aşkarlamağa da kömək edir. Təqdimat zamanı maliyyə əməliyyatı həyata keçirilərkən aktiv telefon zənginin aşkarlanması imkanı nəzərdən keçirildi. Bu, cinayətkarın müştərini pulu özü köçürməyə inandırdığı hallar üçün aktualdır. Ödəniş hətta hesab sahibi tərəfindən təsdiqlənsə belə, kontekstual və davranış əlamətlərinin birləşməsi şübhəli ssenarini göstərə bilər.

Digər indikatorlar arasında fişinq saytlarına daxilolma, bir cihazdan bir neçə hesabın yaradılması, çoxsaylı bank tətbiqlərindən istifadə və şəbəkə parametrlərinin geolokasiyaya uyğun gəlməməsi var. Bloklama qərarı bir əlamətə görə deyil, riskin məcmu qiymətləndirilməsi əsasında qəbul edilir.

İnteqrasiya və məlumatlara dair tələblər

Görüşdə IBM Trusteer-in yerləşdirilməsi variantları və fərdi və tranzaksiya məlumatlarının emalı tələblərinə riayət edilməsi müzakirə olundu. Təşkilat hansı məlumatların təhlil üçün bulud mühitinə ötürülməsinə icazə verildiyini, hansının isə onun infrastrukturu daxilində qalmalı olduğunu müəyyən edə bilər. Bu, təhdidlər haqqında qlobal məlumatlardan istifadə etməklə yanaşı, tənzimləyicilərin tələblərini və daxili təhlükəsizlik siyasətlərini nəzərə almağa imkan verir.

Ekspertin sözlərinə görə, IBM şübhəli cihazlar, şəbəkə indikatorları və yeni təhdid növləri haqqında məlumatları 190-dan çox ölkədən əldə edir. Bu məlumatlar beynəlxalq fırıldaqçılıq sxemlərində artıq rast gəlinmiş əlamətləri aşkarlamağa kömək edir. Trusteer yalnız Safer Payments ilə birlikdə işləyə deyil, həm də digər antifrod platformaları ilə inteqrasiya oluna bilər.

IBM Financial Integrity Day tədbiri iştirakçıların IBM, R.I.S.K. Company və Solidity nümayəndələri ilə qeyri-rəsmi ünsiyyəti ilə başa çatdı.