Yaddaşın kəskin bahalaşması səbəbindən qlobal fərdi kompüter bazarı 22,4% çöküb

Gartner analitik agentliyinin yeni hesabatına əsasən, qlobal fərdi kompüter bazarı üçüncü rübün yekunlarına görə kəskin geriləyərək illik müqayisədə 22,4% azalıb və 55,4 milyon ədədə düşüb. Sənayenin belə genişmiqyaslı daralmasının əsas səbəbi komponentlərin, ilk növbədə operativ yaddaşın və bərk cisimli yaddaş qurğularının qiymətlərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə artması olub. Gartner analitikləri komponentlərin bahalaşmasının hazır cihazların pərakəndə qiymətlərində artıq tam əks olunduğunu vurğulayırlar. Təkcə ikinci rübdə DRAM çiplərinin qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə beş dəfə artıb. Fərdi kompüter istehsalçıları artan xərcləri son istehlakçıların üzərinə qoymağa məcbur olublar ki, bu da qanunauyğun olaraq potensial alıcıların əhəmiyyətli hissəsini çəkindirib və sonrakı aylarda tədarükün kəskin azalmasına gətirib çıxarıb.

Kompüter texnikasının hazırkı satış həcmi 2023-cü ilin əvvəlinin səviyyəsinə geriləyib, lakin bazarın strukturu və dinamikası indi əsaslı şəkildə fərqlənir. Bu dəfə istehsalçılar anbarlarda hazır məhsul artıqlığı ilə üzləşməyiblər — tələbin azalması yalnız qiymət amilindən qaynaqlanıb. Mövcud şəraitdə istehsalçılar diqqəti daha bahalı və yüksək mənfəət marjasına malik konfiqurasiyaların buraxılışına yönəldiblər. Qıt komponentlərdən istifadəni optimallaşdırmağa çalışan istehsalçılar geniş təklif seçimi olmadan qalan ilkin qiymət seqmentini, demək olar ki, nəzərə almayıblar. Bununla yanaşı, korporativ sektor da daralıb: şirkətlər texnika parkını kütləvi şəkildə yeniləmək əvəzinə, yüksək məhsuldarlıqlı iş stansiyalarına və süni intellekt funksiyalarına malik müasir həllərə üstünlük verərək seçmə satınalmalara keçiblər.

Tədarük həcminin azalması dünyanın «böyük altılıq» tədarükçülərinin hamısına təsir edib, hərçənd bunun nəticələri qeyri-bərabər paylanıb. Bazar lideri Lenovo tədarükü 22,4% azaldaraq 14,99 milyon ədədə endirib, bununla belə, qlobal bazardakı sabit 27,1%-lik payını qoruya bilib. İkinci yerdə qərarlaşan HP Inc. daha çox zərər görüb: şirkətin tədarük həcmi birdən-birə 30,9% azalaraq 10,37 milyon fərdi kompüterə düşüb, bazar payı isə 21%-dən 18,7%-ə enib. HP Inc. üçün həlledici amil şirkətin ənənəvi olaraq inflyasiyaya ilk reaksiya verən kütləvi istehlakçı və korporativ seqmentlərə üstünlük verməsi olub. İlk üçlüyü tamamlayan Dell tədarükün 25,4% azalaraq 7,58 milyon ədədə düşdüyünü qeydə alıb, şirkətin payı isə 14,3%-dən 13,7%-ə enib.

Dördüncü yeri tutan Apple böhranı digərlərindən daha asan keçirərək tədarükdə ən zəif azalmanı — cəmi 7,1% geriləmə ilə 5,84 milyon fərdi kompüterə enməni göstərib. Belə dayanıqlılıq sayəsində şirkətin qlobal bazardakı payı 8,8%-dən 10,5%-ə yüksəlib. Beşinci pillədə qərarlaşan Asus tədarük həcmindəki azalmanı 13% səviyyəsində saxlayaraq 4,7 milyon ədədə endirib və bazardakı payını 7,5%-dən 8,5%-ə çatdırıb. Altıncı yerdə olan Acer də tədarükün 11,2% azalaraq 3,87 milyon cihaza düşməsinə baxmayaraq, payını 6,1%-dən 7,0%-ə yüksəldərək bazardakı mövqeyini yaxşılaşdırıb. Daha kiçik istehsalçılara gəlincə, onların ümumi bazar payı bir il əvvəlki 15,1%-lə müqayisədə 14,5%-dən çox olmayıb, məcmu tədarükləri isə 25,6% azalaraq 8,03 milyon ədədə düşüb.

Vəziyyətə alternativ baxışı statistikasını daha əvvəl dərc etmiş və məlumatları Gartner-in göstəricilərindən fərqlənən IDC agentliyinin analitikləri təqdim edirlər. IDC-nin məlumatına görə, üçüncü rübdə azalma daha zəif olub və 20,1% təşkil edib, ümumi tədarük həcmi isə 62,7 milyon ədədə çatıb. IDC-nin hesabatında Apple və Asus da böhrana ən dayanıqlı şirkətlər adlandırılıb, lakin Acer onların reytinqində ilk beşliyə düşməyərək «digər» tədarükçülər kateqoriyasına daxil edilib. Bundan əlavə, IDC ekspertləri əvvəlki rüblə müqayisədə tədarükün bazar üçün qeyri-adi şəkildə ardıcıl olaraq 9,1% azalmasını qeydə alıblar ki, bu da uzun illərin mövsümi tendensiyalarına tamamilə ziddir. İki analitik şirkət arasındakı əsas konseptual fikir ayrılığı sənaye lideri ilə bağlı olub: IDC-dəki həmkarlarından fərqli olaraq, Gartner mütəxəssisləri Lenovo-nun ötən ilin üçüncü rübü ilə müqayisədə qlobal fərdi kompüter bazarındakı mövqeyini zəiflətdiyini düşünmürlər.