Süni intellekt milyonlarla iş yerini əvəz edə bilər, amma bu 5 sahədə insanlara ehtiyac qalacaq

Süni intellektin sürətli inkişafı qlobal əmək bazarını dəyişdirməyə davam edir. UNILAD-ın məlumatına görə, dünyada təxminən 300 milyon iş yeri avtomatlaşdırmanın təsiri ilə üzləşə bilər. Əvvəlki texnoloji inqilablarla müqayisədə əsas fərq isə dəyişikliklərin daha sürətli baş verməsidir.

Avtomatlaşdırmadan ilk növbədə təkrarlanan və standartlaşdırılmış tapşırıqların üstünlük təşkil etdiyi peşələr təsirlənir. Məlumatların daxil edilməsi, ilkin texniki dəstək və müştəri xidmətləri buna nümunə göstərilir. Mənbədə bildirilir ki, çağrı mərkəzlərində səsli botlardan istifadənin artması fonunda bu sahədə işə qəbul ABŞ-də 39 faiz, Kanadada 33 faiz, Almaniyada isə 27 faiz azalıb. Proqram təminatı, reklam və idarəetmə konsaltinqi kimi sahələrdə də süni intellektin təsirinin artdığı qeyd olunur.

Mütəxəssislər əmək bazarında rəqabət qabiliyyətini qorumaq üçün emosional zəka, çevik ünsiyyət, qeyri-standart ideyalar yaratmaq, texnologiyanı iş prosesinə inteqrasiya etmək, bilikləri davamlı yeniləmək və peşəkar əlaqələr qurmaq kimi bacarıqların əhəmiyyətinin artacağını bildirirlər.

TargetJobs-un araşdırmasına əsasən, süni intellektin insan əməyini tam əvəz etməsinin daha çətin olduğu beş əsas sahə var.

Birinci yerdə tibb və psixologiya göstərilir. Süni intellekt simptomları, tibbi məlumatları və böyük həcmdə məlumat bazalarını analiz edə bilsə də, pasiyentlə emosional ünsiyyət və müalicə prosesində insanın vəziyyətini kompleks şəkildə qiymətləndirmək hələ də mütəxəssis iştirakını tələb edir. Tibbi qərarlara görə hüquqi və peşəkar məsuliyyət məsələsi də insan faktorunun əhəmiyyətini qoruyur.

İkinci sahə təhsildir. Müəllimin işi yalnız məlumat ötürməkdən ibarət deyil. Sinifdəki vəziyyəti anlamaq, şagirdlərin motivasiyasını qorumaq və hər birinə fərdi yanaşmaq tədris prosesinin mühüm hissəsidir. Buna görə süni intellekt müəllimlər üçün güclü köməkçi vasitəyə çevrilsə də, insan faktorunu tam əvəz etməsi daha çətin hesab olunur.

Üçüncü istiqamət yaradıcı sahələrdir. Müasir süni intellekt sistemləri mətn, şəkil, video və digər məzmun növləri yarada bilir. Bununla belə, dizayn, hekayəçilik və digər yaradıcı işlər şəxsi təcrübə, kontekst və yeni məna yaratmaq qabiliyyəti ilə də bağlıdır. Süni intellektlə yaradılmış məzmunun müəllif hüquqları ilə bağlı məsələlər də bir çox ölkədə hələ tam həllini tapmayıb.

Dördüncü istiqamət fiziki və texniki peşələrdir. Elektrik, tikinti və oxşar sahələrdə mütəxəssislər daim dəyişən və əvvəlcədən tam proqnozlaşdırılması mümkün olmayan şəraitdə işləyirlər. Burada Moravec paradoksu özünü göstərir: kompüterlər mürəkkəb hesablamaları asanlıqla yerinə yetirsə də, insanlar üçün adi görünən sensor və motor bacarıqlarını avtomatlaşdırmaq daha çətindir.

Beşinci sahə isə tənzimləmə, etika və dövlət idarəçiliyidir. Qanunların hazırlanması və ictimai idarəetmə yalnız məlumatların təhlilini deyil, qərarların sosial və etik nəticələrinin qiymətləndirilməsini, həmçinin həmin qərarlara görə məsuliyyət daşımağı tələb edir. Buna görə bu sahələrdə qərarların tam şəkildə alqoritmlərə həvalə edilməsi real görünmür.

Süni intellektin əmək bazarına təsiri bəzi peşələri zəiflədəcəyi kimi yeni iş istiqamətlərinin yaranmasına da səbəb ola bilər. Mənbədə süni intellekt sistemlərinə düzgün tapşırıqlar vermək və onları iş proseslərinə inteqrasiya etmək bacarığına malik mütəxəssislərə tələbatın artdığı qeyd olunur.

Beləliklə, gələcək əmək bazarında əsas məsələ insan və süni intellekt arasında rəqabətdən daha çox, texnologiyadan istifadə etməyi bacaran mütəxəssislərin önə çıxması ola bilər. Emosional zəka, yaradıcılıq, fiziki çeviklik, məsuliyyət və mürəkkəb insan münasibətləri tələb edən sahələrin isə avtomatlaşdırılması daha çətin görünür.