Texnologiyalar və innovasiyalar sahəsində güzəştlərlə bağlı genişmiqyaslı dəyişikliklər təsdiqlənib — bunlar kimlərə şamil olunacaq?

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 oktyabr 2026-cı il tarixli fərmanları ilə rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafının sürətləndirilməsinə, texnoloji sahibkarlığın dəstəklənməsinə, beynəlxalq rəqəmsal mütəxəssislərin ölkəyə cəlb edilməsinə və innovativ məhsulların dövlət satınalmalarında iştirak imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlmiş qanunvericilik dəyişiklikləri təsdiqlənib.

Dəyişikliklər texnoparklarda rezidentliyi, vergi və sosial sığorta güzəştlərini, startapların maliyyələşdirilməsini, rəqəmsal köçərilərin hüquqi statusunu və innovativ məhsulların satınalınması mexanizmlərini əhatə edir.

Texnoparklarda rezidentlik hüququ olan şəxslərin dairəsi genişləndirilir

“Texnologiyalar parkı haqqında Nümunəvi Əsasnamə”yə edilən dəyişikliklər frilanserlərin və rəqəmsal köçərilərin texnopark rezidenti kimi fəaliyyət göstərməsi üçün hüquqi şərait yaradır. Frilanserlər muzdlu işçiləri cəlb etmədən müstəqil şəkildə mülki-hüquqi müqavilə əsasında ödənişli xidmətlər göstərən və ya işlər görən fiziki şəxslərdir. Rəqəmsal köçərilər isə informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından istifadə etməklə xarici dövlətlərdə məsafədən çalışan və yalnız xarici mənbələrdən gəlir əldə edən əcnəbilər və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslərdir.

Rezidentlik hüququ verən fəaliyyət istiqamətlərinin siyahısına proqram təminatının hazırlanması və sistem inteqrasiyası ilə yanaşı, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik, robototexnika, bulud texnologiyaları, oyun texnologiyaları və digər yüksək texnologiyalı sahələr daxil edilir. Həmçinin perspektivli biznes ideyaları olan, lakin müvafiq sahələrdə məhdud iş təcrübəsinə malik şəxslərin texnopark rezidenti statusu alması üçün imkanlar yaradılır.

Bundan əlavə, ekspert qiymətləndirilməsinin sürətləndirilməsi, texnoparkların infrastrukturu və əmlak münasibətləri ilə bağlı məsələlərin daha dəqiq tənzimlənməsi, eləcə də qeydiyyat prosedurlarının “mygov biznes” platforması vasitəsilə elektron formata keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Bu dəyişikliklər 1 yanvar 2027-ci ildə qüvvəyə minəcək.

Texnopark rezidentləri üçün vergi və sosial sığorta güzəştləri genişləndirilir

1 yanvar 2027-ci ildən etibarən rezidentlik şəhadətnaməsi alacaq və müəyyən edilmiş meyarlara uyğun gələcək texnopark rezidentləri üçün vergi güzəştlərinin müddəti 20 ilədək artırılır. Güzəştlər müvafiq fəaliyyətdən əldə edilən gəlir və mənfəətə, bu fəaliyyətdən əldə olunan gəlirlər hesabına ödənilən dividendlərə, eləcə də istifadə olunan əmlaka və torpaq sahələrinə şamil edilir. Güzəştlər texnoparkdan kənarda fəaliyyət göstərən rezidentlərə də veriləcək.

Rezidentlərin müvafiq fəaliyyət istiqamətlərində çalışan işçiləri üçün 20 il ərzində 0% gəlir vergisi dərəcəsinin tətbiqi nəzərdə tutulur.

Yeni rezidentlər üçün müvafiq fəaliyyətə cəlb edilən işçilərə görə sosial sığorta haqlarının hesablanması qaydasını seçmək imkanının nəzərdə tutulan müddəti də 10 ildən 20 ilədək artırılır.

İri sahibkarlıq subyektlərinə aid rezidentlər ixrac göstəriciləri və ixracdan əldə olunan gəlirlərin Azərbaycandakı hesablara daxil olması ilə bağlı şərtlərə əməl etdikdə vergi güzəştlərindən yararlana biləcəklər.

Elmi-tədqiqat və işləmələri (R&D) stimullaşdırmaq məqsədilə innovativ məhsulların yaradılmasına yönəldilən müəyyən əməliyyat xərclərinin 2,5 əmsalı tətbiq edilməklə vergitutulan gəlirdən çıxılması nəzərdə tutulur. Bu işlər üçün istifadə olunan və ayrıca uçota alınan avadanlığın amortizasiya normaları hesablanarkən 2 əmsalı tətbiq ediləcək.

Rezident tərəfindən yaradılmış proqram təminatı, innovativ məhsul və ya nou-hau ilə inteqrasiya edilmiş avadanlıq ixrac edilərkən də müvafiq vergi azadolmaları tətbiq olunacaq.

Startapların maliyyələşdirilməsi və rəqəmsal xidmətlərə çıxış imkanları genişləndirilir

Startaplara investisiya cəlb edilməsini stimullaşdırmaq məqsədilə müəyyən şərtlərə əməl olunduqda akkreditə edilmiş investorların yatırdığı investisiyaların bir hissəsinin vergitutulan gəlirdən çıxılması imkanı nəzərdə tutulur.

Bundan əlavə, kraudfandinqdən və vençur kapitalı investisiyalarından əldə olunan gəlirlərə, eləcə də texnopark rezidentlərinin işçilərinə kapitalda iştirak və səhmlərə sahiblik planları çərçivəsində verilən gəlirlərə münasibətdə 10 il müddətinə vergi güzəştlərinin təqdim edilməsi təklif olunur.

Startapların və texnopark rezidentlərinin öz fəaliyyətlərini həyata keçirmək üçün qeyri-rezidentlərdən əldə etdikləri bulud xidmətləri, platformalar, proqram təminatı və API xidmətlərinə görə ödənişlərə 20 il müddətinə vergi güzəştləri və əlavə dəyər vergisi (ƏDV) üzrə güzəştlər şamil ediləcək.

Yüksəkixtisaslı miqrantların xaricdə olan qeyri-rezidentlərlə bağlanmış əmək müqavilələri əsasında xarici mənbələrdən əldə etdikləri gəlirlərinin də 20 il müddətinə gəlir vergisindən azad edilməsi nəzərdə tutulur.

Rəqəmsal köçərilər və yüksəkixtisaslı miqrantlar üçün hüquqi baza müəyyən edilir

Miqrasiya Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər rəqəmsal köçəri anlayışını təsbit edir. Bu status rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik və innovasiyalar sahələrində məsafədən çalışan və xarici mənbələrdən gəlir əldə edən əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə şamil olunur.

Onlar üçün müəyyən şərtlərə əməl edildikdə işgüzar viza, həmçinin müvəqqəti və daimi yaşamaq icazəsi alma mexanizmləri nəzərdə tutulur. Yaşamaq icazəsi almaq üçün şəxsin vergi uçotuna alınması və texnopark rezidenti kimi fəaliyyət göstərməsi zəruridir. Həmçinin xarici mənbələrdən sabit gəlirin olması ilə bağlı tələblər müəyyən edilir.

Rəqəmsal texnologiyalarla bağlı sahələrdə çalışan rəqəmsal köçərilərin və yüksəkixtisaslı miqrantların məcburi dövlət sosial sığortası ilə bağlı müddəalar da dəqiqləşdirilir.

İnnovativ məhsulların dövlət satınalmaları üçün yeni mexanizmlər yaradılır

Startapların, sənaye və texnologiyalar parklarının rezidentlərinin dövlət satınalmalarında iştirakını genişləndirmək üçün innovativ məhsulların alınmasına dair yeni mexanizmlər nəzərdə tutulur.

Dəyəri 100 min manatadək olan belə məhsullar satın alınarkən ən azı üç təchizatçıdan qiymət təkliflərinin alınması şərtilə ayrıca satınalma qaydası tətbiq ediləcək.

Ehtimal olunan dəyəri 250 min manatadək olan satınalmalarda innovativ məhsullar üzrə təkliflər qiymətləndirilərkən 20 faizlik satınalma güzəşti tətbiq ediləcək. Bu güzəşt müqavilə qiymətinin avtomatik azaldılması demək deyil, təkliflərin qiymətləndirilməsi zamanı tətbiq olunan düzəlişdir.

Həmçinin texniki xüsusiyyətlərini əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün olmayan innovativ məhsulların hazırlanması və real istismar şəraitində sınaqdan keçirilməsi üçün pilot tətbiq mexanizmi nəzərdə tutulur.

Hər bir təchizatçı ilə bağlanan pilot tətbiq müqaviləsinin məbləği 1 milyon manatadək, qüvvədə olma müddəti isə 12 ayadək olacaq. Müqavilələrdə aralıq nəticələr, mərhələli ödənişlər, məlumatların qorunması, təhlükəsizlik və əqli mülkiyyət hüquqları ilə bağlı şərtlər müəyyən ediləcək.

Eyni zamanda, “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında” Qanuna edilən dəyişikliklərlə müvafiq yoxlamanın dayandırıldığı müddətdə yoxlayıcı orqanın sahibkarın fəaliyyət yerinə getməsi və yoxlama tədbirləri keçirməsi qadağan edilir.

Qeyd edək ki, qanunvericilik dəyişiklikləri Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 fevral 2026-cı il tarixli 953 nömrəli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı”nın icrası çərçivəsində hazırlanıb.

Dəyişikliklər texnoloji sahibkarlığın inkişafına, innovativ məhsulların yaradılmasına, investisiyaların cəlb edilməsinə və Azərbaycanın rəqəmsal iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına yönəlib.